Qigong dla oczu

Oczy to nie tylko „zwierciadło duszy”, ale i wskaźnik zdrowia całego organizmu, w tym wszystkich jego narządów, zwłaszcza Wątroby (pisanej z dużej litery, bo – tak jak w przypadku wszystkich organów wewnętrznych w podejściu Tradycyjnej Medycyny Chińskiej – chodzi tu o całościowe funkcje tego narządu, a nie o wątrobę rozumianą anatomicznie). Tak więc zestawy ćwiczeń qigongu, harmonizujące rozpływ energii w całym organizmie, mają również pozytywny wpływ na funkcjonowanie całego aparatu i procesu widzenia, nie tylko samej gałki ocznej.

Na warsztatach, oprócz ćwiczeń samych oczu, przypominamy wybrane sekwencje z najbardziej znanych, tradycyjnych systemów ćwiczeń, które – oddziaływując na cały organizm – koncentrują się na zdrowiu oczu oraz Wątroby:

Wiele popularnych ćwiczeń i sportów, jak podnoszenie ciężarów, body building, i inne, których celem jest zwiększenie masy i siły mięśni, są w dłuższej mierze szkodliwe dla oczu. Zaś delikatny aerobik, pływanie, marsz, qigong, taijiquan, itp. są dla zdrowia oczu bardzo wskazane.

Ćwiczenia i masowanie oczu:

  1. Najpierw należy rozluźnić całe ciało, zwłaszcza mięśnie karku, których usztywnienie pod wpływem stresu i nieprawidłowej pozycji ciała, powodują zwężenie naczyń krwionośnych i ucisk na nerwy, powodując nie tylko stopniowe osłabienie wzroku, ale również pogorszenie ogólnego samopoczucia.
  2. Mruganie – zwykle mrugamy 4-5 razy na minutę, twierdzi się, że osoby z silną wolą mrugają rzadziej. Na Dalekim Wschodzie mówi się „jeśli twój przeciwnik mruga rzadziej od ciebie, ustąp mu, bo raczej przegrasz”. Natomiast samo mruganie jest świetnym masażem dla mięśni oka. Skupiamy się na obiekcie 2-3 metry od nas i staramy się nie mrugać tak długo, jak to możliwe. Następnie mrugamy szybko przez 1-2 minut patrząc wprost.
  3. Włączyć szybkie mruganie do formy małpy, kiedy obracamy głowę raz na prawo, raz na lewo. Można też po prostu obracać głową w prawo i lewo i po każdym zatrzymaniu głowy mrugać szybko – czasem nazywa się to ćwiczenie „mruganiem małpy”.
  4. Zaciskamy mocno powieki, rozluźniamy je po paru sekundach i pozostajemy 10-15 sekund z rozluźnionymi, zamkniętymi oczami.
  5. Oczy pełne złości – otwórz oczy tak szeroko, jak to możliwe na parę sekund i potem zamknij je tak mocno, jak to możliwe, również na parę sekund. Powtórz 8-10 razy.
  6. Uciskanie / masowanie wewnętrznych punktów oczodołów u nasady nosa.
  7. Masowanie wgłębienia na skroni; uciskanie tego wgłębienia kciukiem z jednoczesnym masowaniem naprzemiennie łuku brwi i dolnego obszaru oczodołu.
  8. Jednoczesne masowanie górnego i dolnego obszaru oczodołu.
  9. Opukiwanie oczu – opukujemy dolną część kości oczodołu palcami dłoni złożonymi w koło.
  10. Masowanie wgłębień poniżej kości policzkowych.
  11. Ruchy gałek ocznych w poziomie, pionie, po skosie, po kręgu (w obie strony) – nie ruszamy głową (możemy dotknąć palcem wskazującym do podbródka, aby sprawdzić, czy głowa się nie rusza.
  12. Wykorzystanie palców w różnej odległości od twarzy, skupiając wzrok to na bliższym, to na dalszym palcu, jak i na nieskończoności; przesuwanie palców do koniuszka nosa, skupiając na nich wzrok w miarę ruchu.
  13. „Palming” – relaksujące przykrywanie oczu dłońmi; pocieramy dłonie o siebie przez 10-20 sekund, formujemy je w „łódki” i przykrywamy nimi szczelnie otwarte oczy, pozostawiając przestrzeń między nimi, a powiekami, rozluźniamy się, pozostajemy w tej pozycji parę minut, czując energię dłoni w kontakcie z energią oczu.
  14. Naświetlanie oczu promieniami słońca o poranku
  15. Liczenie liści.

Masaż „Pięciu kół odżywiających oczy”, opracowany przez Liao Yi Lin, na podstawie metody dr. Ma Xu Zhou, nazywanej w Chinach „Aniołem Oczu”. Wymienione niżej punkty akupresury są oznaczone według anglosaskiej terminologii.

  1. Pierwsze koło

Umieścić palce obu rąk na następujących punktach:

  • Mały palec na LI20
  • Serdeczny na wewnętrznej stronie oczodołu
  • Środkowy na St1
  • Wskazujący na zewnętrznej stronie oczodołu
  • Kciuk na SI19

Głęboki wdech na rozluźnieniu, naciskać końcami palców wydychając; 6 razy

  1. Drugie koło
  • Małe palce na GB1
  • Pozostałe palce po przekątnej skroni

Głęboki wdech na rozluźnieniu, naciskać końcami palców wydychając; 6 razy

  1. Trzecie koło
  • Małe palce na B1, wewnętrznym kąciku oka
  • Trzy pozostałe palce na brwiach: na B2 (wewnętrznym końcu brwi) oraz TW23 (zewnętrznym końcu brwi), środkowy palec na środku brwi
  • Kciuk na SI19 (punkcie przy uchu, w zagłębieniu tworzonym przy otwieraniu ust)

Głęboki wdech na rozluźnieniu, naciskać końcami palców wydychając; 6 razy

  1. Czwarte koło
  • Umieścić pięć palców powyżej korzeni włosów

Głęboki wdech na rozluźnieniu, naciskać końcami palców ku dołowi wydychając; 6 razy

  1. Piąte koło
  • Umieścić kciuki na GD20 (na brzegu kości potylicznej, w zagłębieniu mięśni szyjnych, za uszami)
  • Umieścić małe palce na skroniach, dłonie przykrywają lekko uszy

Głęboki wdech na rozluźnieniu, naciskać końcami palców wydychając; 6 razy

Metoda Bates’a (1860 – 1931)

Zestaw ćwiczeń zmierzających do redukcji napięcia mięśni gałki ocznej; ciągle dość kontrowersyjna metoda w środowisku medycznym, niemniej jej stosowanie doprowadziło do udokumentowanego szeregu przypadków zdecydowanej poprawy wzroku, także w przypadkach, z która konwencjonalna medycyna nie zdołała sobie skutecznie poradzić. Zwłaszcza entuzjastyczna książka Aldousa Haxleya „The art of seeing” (1943) spowodowała wzrost zainteresowania tą metodą.

Szereg ćwiczeń metody Bates’a, jak rotacje tułowia, skupianie wzroku na czubku nosa i na dalekich obiektach, krążenie gałkami ocznymi, „palming”, „sunning” wchodzą również w zakres ćwiczeń jogi i qigongu. Qigong też ma podobne ćwiczenia fizyczne z tym, że w pewnym kontraście do metody Bates’a, zakres ćwiczeń jest znacznie bardziej holistyczny, sprzyjający zdrowiu zarówno całego ciała, jak i ducha, a nie tylko ćwiczeniom skoncentrowanym na rozluźnienie mięśni oka.

Istotne inne czynniki przy dążeniu do leczenia wad wzroku i zachowania poprawnego widzenia

  1. Oddech – głęboki, przeponowy, spowalniający rytm serca. Oddech żółwia (żółwie znane są ze swojej długowieczności, żyją nawet do 300 lat), nazywany często oddechem embrionalnym: wiele odmian tego oddechu „odwrotnego”, np. ze „zwijaniem” kręgosłupa przy wydechu, a „odwijaniem” przy wdechu, czy „Złoty żółw Zanurza się w Wodzie” z ćwiczeń „Qigongu Żelaznej Koszuli”; oczom pomaga także naprzemienny oddech nosem.
  2. Medytacja – sprzyja poprawieniu wzroku
  3. Oświetlenie – naturalne, słoneczne światło jest najlepsze.
  4. Dieta: maksimum świeżych warzyw i owoców, minimum sztucznych słodzików i konserwantów, nawodnienie organizmu wodą alkaliczną, jeśli mięso, to również wątróbka.

Ćwiczenia oczu najlepiej wykonywać w plenerze, o wschodzie słońca, wśród zieleni (zielony jest kolorem Wątroby).

Podsumowując, dedykowane ćwiczenia qigongu dla oczu powinny być wbudowane w program ćwiczenia qigongu całego organizmu i zdrowy tryb życia.